saw روش مجموع ساده وزنی برنامه اکسل روش تصمیم گیری چندمعیاره saw

مدل مجموع ساده وزنی یا SAW (برگرفته از حروف اول عبارت Simple Additive Weighted) یکی از ساده ترین روش های تصم گیری چند شاخصه محسوب می شود. با در دست داشتن اوزان شاخص ها، امکان به کارگیری ساده این روش فراهم می گردد.

مراحل پیاده سازی

مراحل پیاده سازی این روش به شرح زیر است:

1. کمی سازی ماتریس تصمیم گیری
2. بی مقیاس سازی خطی مقادیر ماتریس تصمیم گیری
3. تعیین اوزان شاخص ها
4. ضرب ماتریس بی مقیاس شده در اوزان شاخص ها
5. انتخاب بهترین گزینه (A)

به بیان دیگر، در روش SAW گزینه ای برگزیده می شود که مجموع مقادیر بی مقیاس شده وزنی آن، از سایر گزینه ها بیشتر باشد.

روش بی مقیاس سازی خطی:

همان طور که پیش تر اشاره شد، در روش SAW از بی مقیاس سازی خطی برای ماتریس تصمیم استفاده می شود که در سه حالت مختلف کاربرد دارد:

حالت اول: در صورتی که کلیه شاخص ها دارای جنبه مثبت باشند، هر مقدار بر بزرگ ترین مقدار موجود در ستون j ام تقسیم می شود

حالت دوم: در صورتی که کلیه شاخص ها دارای جنبه منفی باشند.

حالت سوم: در شرایطی که ترکیبی از شاخص های مثبت و منفی وجود داشته باشد، شاخص های منفی به شاخص مثبت تبدیل می شوند. این امر به این دلیل است که استفاده همزمان از دو حالت قبلی امکان پذیر نمی باشد.

 

 

پیاده سازی روش SAW در محیط اکسل:

برنامه روش SAW در قالب یک فایل اکسل و با بهره گیری از توابع و برنامه نویسی VBA طراحی شده تا استفاده از آن را برای کاربران تسهیل نماید. کاربران تنها با وارد کردن داده های ماتریس تصمیم می توانند نتایج را مشاهده کنند.

برای کار با این برنامه، تنها لازم است تعداد شاخص ها و گزینه ها مشخص شود، ماهیت شاخص ها تعیین گردد و در نهایت داده های ماتریس تصمیم وارد شود. طراحی برنامه به گونه ای است که با تغییر تعداد شاخص ها و گزینه ها، کلیه جداول و محاسبات به صورت خودکار به روزرسانی می شوند.

ویژگی های برنامه اکسل روش SAW:

• امکان تعیین تعداد دلخواه شاخص ها و گزینه های مورد نیاز
• تغییر خودکار جداول و محاسبات در پی تغییر تعداد شاخص ها و گزینه ها
• اعمال محدودیت های لازم برای جلوگیری از ورود اطلاعات نادرست
• امکان تعیین اوزان شاخص ها توسط کاربر
• قابلیت رتبه بندی گزینه ها
• امکان دریافت گزارشی جامع شامل نتایج محاسبات تمامی مراحل روش SAW

آشنایی با نحوه کار با برنامه:

فایل اکسل مربوط به روش SAW را اجرا کرده و مراحل زیر را دنبال کنید: با توجه به استفاده از کدنویسی در تهیه این برنامه، در صورت غیرفعال بودن تنظیمات ماکرو (Macro) در اکسل، پیامی مشابه تصویر زیر نمایش داده می شود که لازم است مطابق راهنمای ارائه شده، تنظیمات ماکرو را فعال نمایید.

 

 

در صورت فعال بودن تنظیمات ماکرو، پیامی مشابه تصویر زیر نمایش داده خواهد شد.

با کلیک بر روی گزینه “اجرای برنامه”، صفحه اصلی برنامه که شامل دو بخش است، نمایش داده می شود. در بخش بالا، تعداد گزینه ها و شاخص های مورد نیاز تعیین می گردد و در بخش پایین، نوع (ماهیت) و وزن شاخص ها وارد می شود.

 

 

در این مثال، با 60 شاخص و 100 گزینه سروکار داریم که شاخص اول دارای ماهیت منفی و چهار شاخص دیگر دارای ماهیت مثبت هستند. ابتدا در بخش بالایی، عدد 100 را در قسمت تعداد گزینه ها و عدد 60 را در قسمت تعداد شاخص ها وارد کنید یا از ابزارک موجود برای تعیین تعداد استفاده نمایید. همان طور که ملاحظه می کنید، با تغییر تعداد شاخص ها، جدول مربوط به شاخص ها در بخش پایین به طور خودکار تغییر می کند.

در گام بعد، در بخش پایین باید نوع (ماهیت) و وزن شاخص ها مشخص شود. برای شاخص های با ماهیت منفی عدد 0 و برای شاخص های با ماهیت مثبت عدد 1 وارد می شود. اوزان شاخص ها که قبلاً با استفاده از روش های دیگر (مانند آنتروپی) محاسبه شده اند نیز در این بخش تعیین می گردند.

سپس بر روی گزینه “تایید و ادامه” کلیک کنید تا بخش مربوط به ورود داده های ماتریس تصمیم کمی نمایش داده شود. داده های ماتریس کمی را مطابق جدول ارائه شده در ابتدای این مثال وارد نمایید. نتیجه مشابه تصویر زیر خواهد بود. توجه داشته باشید که جدول این بخش متناسب با تعداد شاخص ها و گزینه های تعیین شده، به طور خودکار تغییر می کند.

 

 

برای مشاهده نتایج، بر روی گزینه “تایید و نمایش نتایج” کلیک نمایید و منتظر بمانید تا برنامه گزارشات مربوطه را تکمیل نماید. پس از آماده شدن گزارش، باید محل ذخیره گزارش را مشخص کنید.

پس از تعیین محل ذخیره گزارش، برنامه نتایج تمامی مراحل روش SAW را در یک فایل اکسل جداگانه در اختیار شما قرار می دهد که به راحتی می توانید از این گزارش در مقالات، پایان نامه ها و سایر پژوهش ها استفاده نمایید.

گزارشات

همان طور که ملاحظه می کنید، گزارش برنامه اکسل روش SAW شامل موارد زیر است:

• اطلاعات اولیه شامل تعداد گزینه ها و شاخص ها
• نمای گرافیکی از رتبه بندی گزینه ها
• جدول ماتریس تصمیم کمی (یا میانگین نظرات خبرگان)
• جدول مربوط به نوع (ماهیت) شاخص ها
• جدول ماتریس تصمیم بی مقیاس شده
• جدول اوزان شاخص ها
• رتبه بندی نهایی گزینه ها

 

 

مراحل اصلی برنامه

به طور خلاصه، برای کار با برنامه اکسل روش SAW تنها نیاز به انجام 3 مرحله اصلی است:

1. تعیین تعداد شاخص ها و گزینه های مورد نیاز
2. مشخص کردن نوع (ماهیت) و وزن شاخص ها
3. ورود داده های ماتریس تصمیم