electre روش الکتره – دانلود برنامه اکسل روش تصمیم گیری چندمعیاره electre

electre روش الکتره (ELECTRE) (حروف اول عبارت Elimination et Choice in Translating To Reality) در اواخر دهه 1980 میلادی مطرح و به عنوان یکی از برترین تکنیک های MADM مورد توجه قرار گرفت. اساس این روش، بر مفهوم روابط غیررتبه ای (Outranking) استوار است؛ بدین معنی که لزوماً به رتبه بندی نهایی گزینه ها منجر نمی شود، بلکه ممکن است منجر به حذف برخی گزینه ها گردد.

الگوریتم حل مدل روش الکتره

الگوریتم حل این مدل تصمیم گیری به شرح زیر است:

1- بی مقیاس سازی ماتریس تصمیم گیری با استفاده از روش نُرم (N).

2- محاسبه ماتریس بی مقیاس شده موزون (V) با ضرب ماتریس N در ماتریس قطری W (اوزان شاخص ها).

3- تشکیل ماتریس های هماهنگ و ناهماهنگ: در این مرحله کلیه گزینه ها نسبت به تمامی شاخص ها ارزیابی می شوند.

مجموعه هماهنگ : شامل کلیه شاخص های مثبت و منفی است که در آنها گزینه A_k بر گزینه A_l برتری دارد.

مجموعه ناهماهنگ : شامل شاخص های مثبت و منفی است که در آنها گزینه A_k نسبت به گزینه A_l مطلوبیت کمتری دارد.

4- محاسبه ماتریس هماهنگ (I): این یک ماتریس m در m است که عناصر آن از جمع اوزان شاخص های متعلق به S_{k,l} به دست می آید:

مقدار I_kl که بین صفر و یک است، بیانگر اهمیت نسبی A_k نسبت به A_l می باشد.

5- محاسبه ماتریس ناهماهنگی (NI): این نیز یک ماتریس m در m است که عناصر آن از رابطه زیر محاسبه می شود.

این معیار، نسبت عدم مطلوبیت مجموعه ناهماهنگ k و l را به کل ناهماهنگی در شاخص ها اندازه گیری می کند.

6- محاسبه ماتریس هماهنگ موثر (H): برای تشکیل این ماتریس، یک حد آستانه I بار تعیین می شود. یک معیار عمومی برای این حد، میانگین مقادیر ماتریس I است. سپس عناصر ماتریس H به صورت زیر تعریف می شوند. این ماتریس نشان دهنده برتری یک گزینه بر گزینه دیگر است.

7- محاسبه ماتریس ناهماهنگ موثر (G): مشابه مرحله قبل، حد آستانه NI معمولاً برابر میانگین مقادیر ماتریس NI در نظر گرفته می شود.

8- محاسبه ماتریس کلی موثر (F): اگر F_kl=1 باشد، می توان گفت A_k بر A_l برتری دارد. این برتری ممکن است تحت تأثیر راهکارهای دیگر قرار گیرد.

پیاده سازی روش الکتره (ELECTRE) در محیط اکسل:

برنامه روش الکتره (ELECTRE) در قالب یک فایل اکسل و با استفاده از توابع و برنامه نویسی VBA طراحی شده است تا استفاده از آن برای کاربران تسهیل گردد. کاربران تنها با وارد کردن داده های ماتریس تصمیم می توانند نتایج را مشاهده نمایند. برای کار با این برنامه، تنها نیاز به تعیین تعداد شاخص ها و گزینه ها، تعیین ماهیت شاخص ها و در نهایت ورود داده های ماتریس تصمیم است. طراحی برنامه به گونه ای است که با تغییر تعداد شاخص ها و گزینه ها، کلیه جداول و محاسبات به صورت خودکار به روزرسانی می شوند.

 

 

ویژگی های برنامه اکسل روش الکتره (ELECTRE):

•    تعیین تعداد شاخص ها و گزینه های موردنیاز به تعداد دلخواه.
•    تغییر خودکار جداول و محاسبات با تغییر تعداد شاخص ها و گزینه ها.
•    اعمال محدودیت های لازم جهت جلوگیری از ورود اطلاعات اشتباه.
•    امکان تعیین اوزان شاخص ها توسط کاربر.
•    تعیین حد آستانه به صورت خودکار و یا توسط کاربر.
•    رتبه بندی گزینه ها.
•    امکان اخذ گزارش شامل نتایج محاسبات تمامی مراحل روش الکتره (ELECTRE).

 

 

آشنایی با نحوه کار با برنامه از طریق یک مثال:

برای آشنایی با چگونگی کار با برنامه، از یکی از مثال های موجود در کتاب “مباحث نوین در تحقیق در عملیات” (دکتر منصور مومنی) استفاده می شود. ماتریس تصمیم کمی شده مربوط به این مثال به صورت زیر است. توجه داشته باشید که شاخص اول در این مثال، یک شاخص منفی می باشد.

مراحل روش الکتره (ELECTRE)

فایل اکسل مربوط به روش الکتره (ELECTRE) را اجرا کرده و مراحل زیر را طی نمایید:

با توجه به استفاده از کدنویسی در تهیه این برنامه، در صورت غیرفعال بودن تنظیمات ماکرو (Macro) در اکسل، لازم است مطابق راهنمای ارائه شده، تنظیمات ماکرو را فعال نمایید.

 

 

در صورت فعال بودن تنظیمات ماکرو، با کلیک بر روی گزینه “اجرای برنامه”، صفحه اصلی برنامه نمایش داده می شود. این صفحه دارای دو بخش است: در بخش بالا تعداد گزینه ها و شاخص های موردنیاز تعیین می گردد و در بخش پایین، نوع (ماهیت) و وزن شاخص ها وارد می شود.

در این مثال با 30 شاخص و 20 گزینه سروکار داریم که شاخص اول دارای ماهیت منفی و سه شاخص دیگر دارای ماهیت مثبت هستند. ابتدا تعداد گزینه ها و شاخص ها را تعیین کنید. سپس در بخش پایین، برای شاخص های با ماهیت منفی عدد 0 و برای شاخص های با ماهیت مثبت عدد 1 را وارد نمایید. اوزان شاخص ها نیز که قبلاً با استفاده از روش های دیگر (مانند آنتروپی) محاسبه شده است، در این بخش تعیین می گردد.

 

 

سپس بر روی گزینه “تایید و ادامه” کلیک کنید تا بخش مربوط به ورود داده های ماتریس تصمیم کمی نمایش داده شود. داده های ماتریس کمی را مطابق جدول ارائه شده وارد نمایید.

برای مشاهده نتایج، بر روی گزینه “تایید و نمایش نتایج” کلیک نمایید. در پنجره بازشده، می توان میزان حد آستانه را برای تشکیل ماتریس های هماهنگ موثر و ناهماهنگ موثر تعیین نمود. به صورت پیش فرض از روش میانگین برای محاسبه حد آستانه استفاده می شود. در این مثال برای هر دو ماتریس از روش میانگین استفاده می شود.

پس از تعیین حد آستانه و کلیک بر روی گزینه “ادامه”، برنامه گزارشات مربوطه را تهیه می نماید. پس از آماده شدن گزارش، محل ذخیره آن را مشخص کنید. برنامه نتایج تمامی مراحل روش الکتره (ELECTRE) را در یک فایل اکسل جداگانه در اختیار شما قرار می دهد که به راحتی می توانید از آن در مقالات، پایان نامه ها و سایر پژوهش ها استفاده نمایید.

 

 

گزارش برنامه اکسل روش الکتره (ELECTRE) شامل موارد زیر است:

اطلاعات اولیه شامل تعداد گزینه ها و شاخص ها، مقدار حد آستانه ماتریس هماهنگ و ناهماهنگ

• نمای گرافیکی از رتبه بندی گزینه ها
• جدول ماتریس تصمیم کمی (یا میانگین نظرات خبرگان)
• جدول ماتریس تصمیم بی مقیاس شده
• جدول اوزان شاخص ها
• جدول ماتریس بی مقیاس شده موزون
• جدول مربوط به نوع (ماهیت) شاخص ها
• جدول ماتریس هماهنگ
• جدول ماتریس ناهماهنگ
• جدول ماتریس هماهنگ موثر
• جدول ماتریس ناهماهنگ موثر
• جدول ماتریس کلی موثر
• رتبه بندی نهایی گزینه ها

به طور کلی، برای کار با برنامه اکسل روش الکتره (ELECTRE) تنها نیاز به انجام 4 مرحله اصلی است:

1. تعیین تعداد شاخص ها و گزینه های مورد نیاز
2. مشخص کردن نوع (ماهیت) و وزن شاخص ها
3. ورود داده های ماتریس تصمیم
4. تعیین حد آستانه